تغييرات مخرب آب و هواي كره زمين، خشكساليهاي بيسابقه، امواج شديد گرما، سيلابها، طوفانهاي شديد با تلفات مالي و جاني عظيم، آب شدن يخهاي قطبي و يخچالهاي قلل مرتفع جهان كه طي 2 دهه گذشته خسارات عظيمي به بار آورده و همه را غافلگير كرده، بشر را به فكر يافتن دليل آن و همچنين راهكارهاي مبارزه با آن انداخته است.
انرژيهاي پاك شامل زمين گرمايي، باد، خورشيد و هيدروژن هستند كه بر اثر مصرف هيچنوع آلودگي براي هوا، آب و خاك ايجاد نميكنند و برخلاف سوختهاي فسيلي كه انواع گازهاي سمي بخصوص گازكربنيك و مونوكسيدكربن، توليد و وارد جو زمين ميكنند، هيچ نوع ماده آلودهكنندهاي توليد نميكنند. درواقع با صرف اين انرژيها با گرما، خشكسالي، سيل، طوفان، آلودگي هوا، آلودگي خاك و آب شدن يخهاي قطبي مقابله كرده و به سرد شدن كره زمين و تثبيت آب و هوا و بارش دوباره برف كمك ميكنيم.
منابع اين انرژيها باد، خورشيد، گرماي داخلي زمين و آب هستند كه تا زماني كه كره زمين پابرجا باشد، وجود خواهند داشت و تمامنشدني و پايانناپذيرند. برخلاف منابع نفت و گاز كه محدودند و بزودي تمام ميشوند، اين انرژيها در همه كره زمين پراكندهاند. در انحصار هيچكس، هيچ گروه و هيچ كشوري نيستند و همه مردم در همه جاي دنيا ميتوانند از اين منابع استفاده كنند.
مولدهاي خورشيدي
براي اين مولدهاي خورشيدي، 2 كنتور نصب كرده و سپس آنها را به شبكه برق سراسري وصل ميكنند. در صورتي كه خانه موردنظر بيش از ميزان توليد خود برق بخواهد، برق اضافي از شبكه سراسري تامين شده و صورتحساب آن برايش خواهد آمد و در صورتي كه ميزان مصرف آن خانه كمتر از برق توليد شده توسط سلولهاي خورشيدي باشد، برق اضافي وارد شبكه سراسري شده و صاحبخانه از دولت طلبكار ميشود و در واقع برق به دولت ميفروشد.
بسياري از خانهها بدين طريق يا مصرف برقشان مجاني تمام ميشود و يا اينكه از فروش برق به دولت، صاحب درآمد نيز ميشوند. روزبهروز علاوه بر دولتها، شركتهاي بزرگ نفتي نيز به اين رقابت پيوسته و روزبهروز بر ميزان سرمايهگذاري خود در اين زمينه ميافزايند. علاوه بر نيروگاههاي خورشيدي قابل نصب روي خانهها، انواع وسايل برقي كه با خورشيد كار ميكنند نيز به بازار عرضه شده است. به طور مثال ميتوان از يخچال و فريزرهاي خورشيدي، اجاقهاي خورشيدي و شارژرهاي خورشيدي براي انواع وسايل مثل موبايل و باتريهاي قابل پر شدن ريشتراش و اسباببازيهاي خورشيدي نام برد.
اجاقهاي خورشيدي بخصوص از اين نظر بسيار مهمند كه با هزينه بسيار اندك ميتوانند در تمامي مناطق روستايي و عشايري دورافتاده به كار گرفته شوند و مانع از نابودي جنگلها و مراتع براي تامين چوب به منظور پخت و پز و جوشآوردن آب شوند. اين اجاقها به قدري ارزان و سبكند كه مثلا هر چوپاني ميتواند يكي از آنها را با خود حمل كرده و هرجا كه بخواهد چاي بخورد، به جاي كندن بوتههاي گون و يا شكستن و نابودي درختان باقيمانده در كوهها، اجاق را باز كرده و كتري سياه خود را درون آن گذاشته و با آبجوش كتري، چاي گوارايي را بدون هيچگونه خسارت زيستمحيطي درست كند.
انرژي زمين گرمايي
درون كره زمين، يك منبع گرمايي عظيم نهفته است. در مناطقي كه چشمههاي آب گرم چشمههاي آب فشان گرم و همچنين در مناطق با فعاليت آتشفشاني اين منبع گرمايي به سطح زمين نزديكتر است و دقيقا در همين مناطق است كه ميتوان از اين گرما بهرهبرداري كرد. كشور ايسلند با آب و هواي قطبي خود كه بادي بودهاند، ميتوانند تبديل به توليدكنندگان برق براي سراسر ايران شوند و اين كار براي اين مناطق محروم، درآمد كار و ثروت ايجاد ميكند و بعلاوه اگر با احياي پوشش گياهي اين مناطق نيز بخصوص احياي جنگلهاي گز همراه باشد، به مهار توفانهاي وحشتناك شن و خاك نيز منجر خواهد شد.
انرژي خورشيدي
پس از باد اين خورشيد است كه حرف دوم را ميزند. سرعت گسترش انرژي خورشيدي پس از انرژي بادي با اندكي فاصله در مقام دوم قرار گرفته است. بسياري از كشورها براي دسترسي به اين منبع فراوان و تمامنشدني و مجاني انرژي به رقابت برخاستهاند. حتي كشورهايي مثل انگليس كه به خاطر آب و هواي ابري و باراني و مهآلود خود معروفند نيز از اين انرژي غافل نبودهاند باز هم در پي گسترش اين صنعت هستند.
حال در نظر بگيريد كه كشور آفتابخيز ما در صورتي كه مديريت بخش انرژي اصولي و آيندهنگري داشت، اين صنعت ميتوانست تا چه حد در تمام كشور بخصوص مناطق جنوبي و روستاها تا به حال گسترش يافته باشد. در فاصله سالهاي 1990 تا 2000 فروش سلولها يا پيلهاي خورشيدي 20 درصد در سال افزايش داشت؛ در حالي كه اين ميزان فقط در سال 2000 به 43درصد رسيد.
3 توليدكننده اصلي پيلهاي خورشيدي جهان عبارتند از ژاپن، ايالات متحده آمريكا و اتحاديه اروپا. درواقع انقلاب بزرگ انرژي آرام و بيصدا انجام گرفته است و اكنون شاهد اين هستيم كه پشتبام و بالكنها و نماي ساختمانها كمكم به نيروگاه خورشيدي براي توليد برق تبديل ميشود. مهمترين و جالبترين اختراع در اين زمينه در ژاپن صورت گرفته كه به جاي نصب صفحات خورشيدي، مادهاي را براي پوشش بام استفاده كرده كه خود به عنوان سلولهاي جذب انرژي خورشيدي عمل ميكنند. متاسفانه خاورميانه و كشور ما در يكي از اين كانونهاي بحراني گرما و خشكسالي قرار گرفته است.
خشك شدن بسياري از تالابها، درياچهها، قناتها، رودخانهها، چاههاي آب و چشمهها را شاهد هستيم. به طور مثال درياچه اسطورهاي هامون، بزرگترين درياچه آب شيرين ايران 6سال است كه خشكيده است.
همه ما تغييرات فصلها، كاهش برف زمستانها، گرماي بيسابقه و سيلهاي ويرانگر را در زندگي خود در مقايسه با نسل قبل شاهد هستيم. امروزه به اثبات رسيده است كه اين تغييرات آب و هوايي به دليل استفاده از سوختهاي فسيلي يعني زغالسنگ، نفت، گازوئيل و بنزين است.
اين مواد هنگام سوختن، ايجاد يكسري گازهاي سمي ميكنند كه مهمترين آن گازكربنيك است. اين گازها وارد جو زمين شده و بر اثر پديده گلخانهاي، مانع از خروج اشعه مادون قرمز خورشيد به بيرون از جو زمين گشته، گرمشدن كره زمين و تغييرات مخرب آب و هوايي را موجب ميشوند. سالانه حدود 6 ميليارد تن كربن وارد جو ميشود كه عمدتا مسوول آن 600 ميليون اتومبيل و هزاران نيروگاه زغالسنگي در جهان هستند.
به عقيده كارشناسان، مثلا منطقه سيستان با بادهاي معروف 120 روزه و طوفانهاي شن و خاك مخرب خود كه اكنون با نابودي درياچه هامون، بسيار بر شدت آن افزوده شده و همچنين جنوب خراسان، بهترين محل براي نصب اين توربينهاي بادي است تا بدين وسيله بخشي از انرژي مصرفي خود را تامين كنند.
در بعضي از كشورها از آب گرم و حرارت دروني زمين استفاده كرده و انرژي 85 درصد از ساختمانها را تامين ميكنند، علاوه بر تامين آب گرم ميتوان از اين حرارت براي توليد برق استفاده كرد. نيكاراگوئه 28 درصد و فيليپين 26درصد برق خود را از اين راه توليد ميكنند. كشور ما نيز با داشتن تعداد بسياري چشمه آب گرم و مناطق آتشفشاني ميتواند و بايد در اين راه سرمايهگذاري كند. اميد است كه كشور ما نيز هرچه زودتر به رقابت جهاني براي گسترش توليد برق از انرژيهاي تميز بپردازد و بيش از اين سوختهاي فسيلي استفاده نشود.
آنها كه قيمت ارزان سوختهاي فسيلي را بهانهاي براي عدم گسترش سوختهاي تميز قرار ميدهند، بايد بدانند كه قيمت سوختهاي فسيلي مثل بنزين، نفت و گازوئيل در كشور ما قيمت واقعي آنها نيست؛ اولا به دليل سوبسيد بالايي كه دولت براي آنها ميپردازد، قيمت سوختهاي فسيلي از قيمت بازار جهاني آنها بسيار كمتر است، مثلا در قيمت سوختهاي فسيلي بايد هزينه خسارتهاي اين سوختها يعني گرماي كره زمين و تمام عوارض مخرب آن مانند آلودگي هوا و خسارتهاي وارده به سلامت انسانها منظور شود كه در اين صورت، قيمت آنها بسيار بيشتر از قيمت فعلي آنها خواهد بود و خواهيم يافت كه چقدر سوختهاي تميز حتي با قيمت فعلي خود باصرفهترند و به نفع بشر است كه هرچه سريعتر سوختهاي فسيلي را با آنها جايگزين كند.
مسعود ابوالشيخي